«Педагогикалық өлшемдер» ғылыми–практикалық журналы
ФИЗИКА САБАҚТАРЫНДА СПОРТ МЕКТЕПТЕРІ ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҒЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ
Мақала спорт мектептері оқушыларының физиканы оқыту үдерісінде функционалдық сауаттылығын қалыптастыру мәселесіне арналған. Зерттеудің өзектілігі білім алушылардың физикалық білімдерін спорттық іс-әрекетте де, күнделікті өмірде де туындайтын практикалық міндеттерді шешуде қолдана білу қабілетін дамыту қажеттілігімен айқындалады. Қарастырылып отырған мәселенің маңыздылығы физикалық заңдылықтардың спорт түрлерінің басым көпшілігінің негізінде жатуымен және олардың қозғалыс биомеханикасында, аэродинамикалық үдерістерде, сондай-ақ энергия мен импульстің сақталу заңдарының көрініс табуымен анықталады. Зерттеу барысында оқу материалының мазмұнын білім алушылардың спорттық іс-әрекетімен ықпалдастыруға негізделген физиканы оқыту әдістемесі әзірленіп, тәжірибелік тұрғыдан сынақтан өткізілді. Спорт мектептері оқушыларының психологиялық-педагогикалық ерекшеліктері айқындалып, функционалдық сауаттылықты қалыптастырудың когнитивтік, іс-әрекеттік және құндылық-мотивациялық компоненттерді қамтитын моделі жасалды. Оқыту үдерісінің тиімділігін арттыруды қамтамасыз ететін оқытуды ұйымдастыру қағидаттары мен жоспарланған білім беру нәтижелері анықталды. Әзірленген модельді іске асыру арнайы дайындалған физиканы оқыту әдістемесі арқылы жүзеге асырылды. Мысал ретінде 9-сынып физика курсының «Түзусызықты қозғалыс кинематикасы» тақырыбы қарастырылды. Педагогикалық эксперимент нәтижелері ұсынылған тәсілдің тиімділігін және оның спорт мектептері оқушыларына физикалық білім беруді жетілдірудегі әлеуетін көрсетті. Әзірленген әдістемені қолдану функционалдық сауаттылық деңгейін арттыруға, білім алушылардың танымдық белсенділігін дамытуға және ғылыми дүниетанымын қалыптастыруға ықпал етеді.
БІЛІМ БЕРУ НӘТИЖЕЛЕРІН БАҒАЛАУДЫҢ ЗАМАНАУИ ТӘСІЛДЕРІ ЖӘНЕ БІЛІМ БЕРУ САПАСЫН БАСҚАРУ
Авторлық құқық (c) 2026 Низатиль Темиркулова, Нурбол Тажибаев, Куаныш Темиров, Сауле Жубакова, Карлыгаш Шарипова (Автор)
ФИЗИКА ПӘНІНДЕГІ КҮРДЕЛІ ТАҚЫРЫПТАРДЫ ОҚЫТУ КОНТЕКСІНДЕ ҒЫЛЫМИ ТАНЫМ ДАҒДЫЛАРЫН БАҒАЛАУДЫҢ ҚҰРЫЛЫМДЫҚ МАЗМҰНДЫҚ МОДЕЛІ
Мақалада физика пәніндегі күрделі тақырыптарды оқыту контексінде ғылыми таным дағдыларын бағалаудың құрылымдық-мазмұндық моделі ұсынылған. Зерттеудің өзектілігі халықаралық PISA зерттеулерінің нәтижелері мен Қазақстандағы білім сапасының көрсеткіштеріне негізделді. Соңғы жылдары жаратылыстану сауаттылығы көрсеткіштерінің салыстырмалы өсуіне қарамастан, қазақстандық оқушылардың ғылыми білімді түсінуі, қолдануы және ғылыми дәлелдермен жұмыс істеу дағдылары жеткілікті деңгейде қалыптаспағаны байқалады. Сонымен қатар, Ұлттық бірыңғай тестілеу нәтижелері (ҰБТ) физика пәнінің күрделі тақырыптарын меңгеруде оқушылардың елеулі қиындықтарға тап болатынын көрсетеді. Зерттеу барысында ғылыми әдебиеттерге, халықаралық және отандық зерттеулерге салыстырмалы талдау жүргізілді. Эмпирикалық база ретінде 2022-2026 жылдары «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы акционерлік қоғамы филиалы (БАҰО АҚФ) Қызылорда облысы бойынша кәсіби даму институтында физика пәні мұғалімдерінің біліктілігін арттыру курстарын әзірлеу және өткізу тәжірибесі пайдаланылды. Зерттеуде әдебиеттерді талдау, сауалнама жүргізу, педагогикалық бақылау, құжаттарды зерделеу, тестілеу және модельдеу әдістері қолданылды. Зерттеу нәтижесінде физика пәніндегі күрделі тақырыптарды оқыту барысында ғылыми таным дағдыларын бағалаудың құрылымдық-мазмұндық моделі әзірленді. Біздер ұсынған модель - физикалық құбылыс, физикалық ұғым, физикалық шама, физикалық заң, заңның математикалық аппараты, физикалық эксперимент және техника мен тұрмыста қолданылуы сияқты өзара байланысты 7 компоненттен тұрады. Осы компоненттердің игерілу деңгейін анықтау үшін тапсырмалар банкі, ғылыми танымдық индекс – ҒТИ, бағалау критерийлері құрастырылды. Ұсынылған модель физикалық білім мазмұнын жүйелі құрылымдауға, физика пәні мұғалімдерінің жетік компонентті жүйелі қолдануы арқылы оқушылардың ғылыми таным әрекеттерін басқаруға және кешенді бағалауға және физика пәнінің күрделі тақырыптарын меңгеру сапасын арттыруға мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижелері жалпы білім беретін мектептерде физиканы оқыту тәжірибесінде және педагогтердің кәсіби даму жүйесінде қолдануға ұсынылады.
Авторлық құқық (c) 2026 Ултай Ешимова (Автор)
ОҚУШЫЛАРДЫҢ АУЫЗША ДӘЛЕЛДЕУ ДАҒДЫЛАРЫН БАҒАЛАУ ҚҰРАЛЫ РЕТІНДЕ СОКРАТТЫҚ СЕМИНАРДЫ ҚАБЫЛДАУЫ
Бұл зерттеу оқушылардың ауызша дәлелдеу дағдыларын бағалау құралы ретіндегі Сократтық семинарларға қатысты көзқарастарын зерттеуге бағытталды. Ауызша дәлелдеу сыни ойлау, қарым-қатынас жасау және академиялық жетістіктің маңызды құрамдас бөлігі ретінде барған сайын мойындалып отырғандықтан, оқушылардың дәлелдерді құрастыру, негіздеу және жеткізу қабілеттерін шынайы бағалай алатын бағалау әдістеріне қажеттілік артып келеді. Назарбаев Зияткерлік мектебінде ағылшын тілін шет тілі ретінде оқыту жағдайында өткізілген Сократтық семинарларға қатысқан оқушылардың тәжірибесін зерттеу үшін сапалық кейс-стади зерттеу дизайны қолданылды. Деректер бағаланатын Сократтық семинарларға қатысқан 10-сыныптың 96 оқушысымен жүргізілген жартылай құрылымданған сұхбаттар арқылы жиналды. Деректерді талдау Браун мен Кларктың алты кезеңнен тұратын үлгісіне негізделген тақырыптық талдау әдісі арқылы жүзеге асырылды. Зерттеу нәтижесінде төрт негізгі тақырып анықталды: жаңа бағалау форматына бейімделу, бірлескен дәлелдеу дағдыларын дамыту, бағалау критерийлері мен әділдігін түсіну және коммуникациялық дағдылардың өмірлік маңыздылығын мойындау. Бастапқыда оқушылар белгісіздік пен қобалжуды сезінгенімен, уақыт өте келе олар өздеріне деген сенімділікті арттырып, Сократтық семинарларды ауызша дәлелдеу дағдыларын көрсетудің тиімді әрі шынайы тәсілі ретінде қабылдады. Сонымен қатар қатысушылар өзара бағалаудың бағалау үдерісінің ашықтығы мен әділдігін арттыратынын атап өтті. Жалпы алғанда, зерттеу нәтижелері Сократтық семинарлардың ауызша сөйлеуді бағалаудың дәстүрлі түрлеріне тиімді балама бола алатынын және сонымен қатар мағыналы коммуникация мен сыни ойлау дағдыларын дамытуға ықпал ететінін көрсетеді.
Авторлық құқық (c) 2026 Ксения Артамонова, Феруза Алиева, Айгерим Кульжабекова, Макпал Cулейманова (Автор)
САРАЛАП ОҚЫТУ ЖАҒДАЙЫНДА СОКРАТТЫҚ СЕМИНАРЛАР МЕН КАПЛАННЫҢ ТЕРЕҢДІК ПЕН КҮРДЕЛІЛІК БЕЛГІШЕЛЕРІН КІРІКТІРУ АРҚЫЛЫ 9-СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ СӨЙЛЕУ ДАҒДЫЛАРЫН АРТТЫРУ
Оқушылардың сөйлеу дағдыларын дамыту ағылшын тілін шет тілі ретінде оқытудағы маңызды міндеттердің бірі болып табылады. Әсіресе оқушылардан академиялық пікірталастарға қатысу, өз көзқарастарын дәлелдеу және сыни ойлау дағдыларын көрсету талап етілетін жағдайда бұл мәселе ерекше өзектілікке ие болады. Аталған зерттеу Капланның Depth and Complexity жүйесіндегі үш белгішені – Multiple Perspectives, Unanswered Questions және Details – Сократтық семинарлар құрылымына кіріктірудің 9-сынып оқушыларының сөйлеу дағдыларына әсерін анықтауға бағытталған. Зерттеу Қарағанды қаласындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінің жаратылыстану-математика бағытында оқитын 32 оқушының қатысуымен жүргізілді. Қатысушылар эксперименттік (n = 16) және бақылау (n = 16) топтарына бөлінді. Зерттеу барысында квазиэксперименттік алдын ала және қорытынды тестілеу әдісі қолданылды. Интервенция басталғанға дейін барлық оқушылар сөйлеу дағдылары бойынша бағалаудан өтіп, пікірталасқа қатысуға деген сенімділігі мен көзқарасын анықтайтын сауалнама толтырды. Зерттеу соңында осы құралдар қайта қолданылды. Нәтижелер эксперименттік топ оқушыларының сөйлеу еркіндігі, академиялық сөздік қоры және аргументация сапасы бойынша жоғары нәтижелер көрсеткенін дәлелдеді. Сонымен қатар, оқушылардың ағылшын тілінде сөйлеуге деген сенімділігі мен талқылауларға қатысу белсенділігі артқаны анықталды. Зерттеу қорытындылары Каплан белгішелерін қолдану саралап оқытуды ұйымдастыруға және оқушылардың академиялық сөйлеу дағдыларын дамытуға тиімді ықпал ететінін көрсетті.
Авторлық құқық (c) 2026 Асет Ахметжанов (Автор)
АБАЙ ПОЭЗИЯСЫ АРҚЫЛЫ 7-СЫНЫПТЫҢ ESL (ЕКІНШІ ТІЛ РЕТІНДЕГІ АҒЫЛШЫН ТІЛІ) СЫНЫПТАРЫНДА ҚҰНДЫЛЫҚҚА БАҒЫТТАЛҒАН БІЛІМ БЕРУ НӘТИЖЕЛЕРІН БАҒАЛАУ
Бұл зерттеу 7-сынып оқушылары арасында құндылықтарға негізделген оқытуды дамыту мақсатында Абай Құнанбайұлының әдеби шығармаларын ағылшын тілін шетел тілі ретінде (ESL) оқыту үдерісіне кіріктіруді қарастырады. Зерттеудің мақсаты – Абайдың өлеңдері мен қара сөздерінің мектептің негізгі құндылықтарын, атап айтқанда құрмет, патриотизм, адалдық, жаһандық азаматтық, еңбекқорлық және жауапкершілікті қалыптастыруға ықпалын анықтау, сондай-ақ оқушылардың тіл үйренуге деген қызығушылығын арттыру. Зерттеу аясында төрт мұғалім бір ай бойы бес сабақ топтамасын өткізді. Сабақтарда Абайдың таңдап алынған шығармалары мен адамгершілік және әлеуметтік құндылықтарды түсінуге бағытталған интерактивті тапсырмалар қолданылды. Зерттеуде аралас әдіс пайдаланылды. Сандық деректер барлық қатысушы оқушылар арасында сабақтар басталғанға дейін және аяқталғаннан кейін жүргізілген сауалнамалар арқылы жиналды. Сапалық деректер сабақтарды бақылау нәтижесінде алынды. Зерттеу нәтижелері оқушылардың қарастырылған құндылықтар туралы түсінігі мен санасының оң бағытта өзгергенін көрсетті. Сауалнама қорытындылары мәдени мұраға қызығушылықтың артқанын, жеке жауапкершілік сезімінің күшейгенін және өзгелерге деген құрметтің жоғарылағанын көрсетті. Бақылау нәтижелері оқушылардың сабаққа белсенді қатысуын, құндылықтар туралы мазмұнды пікірталастарға араласуын және өз ойын еркін жеткізу дағдыларының дамуын анықтады. Жобаның қорытынды кезеңінде 7-сынып оқушылары Абайдың өлеңдері мен қара сөздерін жатқа мәнерлеп оқу байқауы ұйымдастырылып, олар тілдік жетістіктері мен меңгерген құндылықтарын көрсетті. Зерттеу нәтижелері Абай шығармаларын ағылшын тілі сабақтарына кіріктірудің құндылықтарға негізделген білім беруді дамытуда, тілдік дағдыларды жетілдіруде және оқушылардың мәдени болмысын нығайтуда тиімді тәсіл екенін дәлелдейді.
екінші тіл ретінде ағылшын тілін оқыту (ESL)
Авторлық құқық (c) 2026 Мархабат Оскеева, Сабина Хоседияс, Ания Разбекова, Салтанат Досжанова (Автор)
КӘСІПТІК ЖӘНЕ ТЕХНИКАЛЫҚ БІЛІМ БЕРУДЕ ФИЗИКАНЫ ТЕРЕҢДЕТІП ОҚЫТУ МАҚСАТЫНДА ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫН ҚОЛДАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІН ПСИХОМЕТРИКАЛЫҚ БАҒАЛАУ
Мақалада кәсіптік және техникалық білім беру жүйесінде физиканы тереңдетіп оқыту үдерісінде жасанды интеллект технологияларын қолданудың тиімділігі қарастырылған. Зерттеудің мақсаты – жасанды интеллект негізіндегі оқыту құралдарының білім алушылардың оқу жетістіктеріне, пәндік құзыреттіліктерінің қалыптасуына және танымдық белсенділігінің артуына әсерін анықтау, сондай-ақ алынған нәтижелерді психометриялық талдау арқылы бағалау. Зерттеу барысында эксперименттік және бақылау топтарының оқу нәтижелері салыстырылып, білім жетістіктерін бағалауға арналған тест тапсырмаларының сенімділігі мен валидтілігі зерттелді. Оқыту үдерісінде жасанды интеллектке негізделген бейімделген тапсырмалар, виртуалды зертханалар, дербес тұрғыдағы оқыту элементтері және интеллектуалды кері байланыс құралдары пайдаланылды. Нәтижелер жасанды интеллект технологияларын қолдану - білім алушылардың пәндік білім деңгейін, есеп шығару дағдыларын, физикалық құбылыстар мен заңдылықтарды түсіну сапасын, сыни және шығармашылық ойлау қабілеттерін, зерттеушілік мәдениетін және өздігінен білім алу дағдыларын арттыратынын көрсетті. Сонымен қатар, білім алушылардың оқу ынтасының жоғарылағаны және оқу материалына қызығушылығының артқаны анықталды. Психометриялық талдау тест нәтижелерінің жоғары сенімділігін растады (Cronbach α = 0,87). Зерттеу қорытындылары жасанды интеллект технологияларының физиканы оқыту сапасын арттыруда, оқу үдерісін жетілдіруде және білім алушылардың академиялық жетістіктерін жақсартуда маңызды педагогикалық құрал болып табылатынын дәлелдейді.
ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ ЖӘНЕ БІЛІМ БЕРУДІ БАҒАЛАУДАҒЫ ИННОВАЦИЯ
Авторлық құқық (c) 2026 Болат Махмұтов, Зәуре Маханбетова (Автор)
ТЕСТОЛОГИЯ ЖӘНЕ ТЕХНОЛОГИЯЛАР: ЖОҒАРЫ РЕТТІ ОЙЛАУ ДАҒДЫЛАРЫНА АРНАЛҒАН САПАЛЫ ТЕСТ ТАПСЫРМАЛАРЫН ЖАСАУДА АДАМ ФАКТОРЫ ЖИ ҚОЛДАНУДЫ ЖӘНЕ ОНЫ ЖЕТІЛДІРУДІ ҚАЛАЙ ІСКЕ АСЫРА АЛАДЫ
Технологиялар білім беруді бағалауда басымдыққа ие болып, инновацияларды басқарып келеді. Жасанды интеллектті (ЖИ) қолдануды енгізу, дәлірек айтқанда, тест тапсырмаларын жазуға арналған әмбебап қозғалтқыштарды қолдануды көптеген сарапшылар бағалаудағы парадигмалық өзгеріс ретінде қарастырады. Жалпы ЖИ-ді қолдану тест тапсырмаларын автоматты және тиімдірек жасауда айқын артықшылықтарға ие. ЖИ-мен жұмыс істейтін алгоритмдердің тест сұрақтары бар қазіргі тапсырма банктерін талдау тәсілі тапсырмаларды әлдеқайда жоғары жылдамдықпен және тиімділікпен жасайды. Бірақ әмбебап ЖИ модельдерін қолдану ресурстар, шығындар, сенімділік, этикалық мәселелер және құқықтық мәселелер тұрғысынан кейбір елеулі кемшіліктерге де ие. Баптауға болатын ЖИ модельдері білім беруді бағалау құралдарын дамыту үшін маңызды болып табылатын балама ұсынуы мүмкін. Қандай ЖИ моделі қолданылса да, адам факторын жоққа шығаруға болмайды. Тапсырма жасауда ЖИ-ді қолдану тест сарапшысының рөлін өзгертеді, бірақ адамның тексеруі әлі де қажет болады. Шешім қабылдауға негізделген жарамды пайымдаулар жасау үшін қолданылатын көптеген ауқымды бағалауларда инновациялық тапсырмаларды әзірлеу мен адамның жауапты шешім қабылдауын жақсы үйлестіру маңызды. Жоғары ретті ойлау дағдыларын бағалау үшін күрделі танымдық домендерде адам сарапшысының шолуы ерекше маңызды.
Авторлық құқық (c) 2026 Нико Дитерен (Автор)
ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ АҒЫЛШЫН ТІЛІНДЕ ОҚЫТАТЫН ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРЫНДАРЫНДАҒЫ ШЕТЕЛДІК СТУДЕНТТЕР: ТӘЖІРИБЕСІ, ҚИЫНДЫҚТАРЫ ЖӘНЕ ЕҢСЕРУ СТРАТЕГИЯЛАРЫ
Жоғары білімнің жаһандануы және Қазақстанның интернационалдандыру саясаты аясында шетелдік білім алушыларды тарту стратегиялық басымдыққа айналды. Алайда, қазақстандық ағылшын тілінде білім беретін университеттеріндегі шетелдік білім алушылардың тәжірибесі, проблемалары және қиындықтарды жеңу стратегиялары туралы зерттеулер шектеулі. Қазақстандағы ағылшын тілінде білім беретін университеттерінде оқитын бакалавриат шетелдік білім алушыларының оң тәжірибелерін, қиындықтарын және оларды жеңу стратегияларын зерттеу. Феноменологиялық сапалық зерттеу шеңберінде Қазақстанның екі ағылшын тілінде білім беретін университетінде оқитын екінші және үшінші курс жеті шетелдік білім алушымен жартылай құрылымдалған сұхбат жүргізілді. Деректерді талдау тақырыптық талдау әдісімен жүзеге асырылды. Зерттеу қиындықтардың үш тобын анықтады: жаңа академиялық ортаға және оқу жүктемесіне бейімделу, тілдік кедергілер (ағылшын, қазақ және орыс тілдерін жеткіліксіз меңгеру), әлеуметтік-мәдени қиындықтар, соның ішінде оқшаулану, жалғыздық сезімі және мәдени шок. Білім алушылар қиындықтарды жеңу үшін төрт негізгі стратегияны қолданды: университет ресурстарына жүгіну (академиялық кеңесшілер, халықаралық кеңселер), әлеуметтену (студенттік клубтар мен іс-шараларға қатысу), жергілікті тілдерді үйрену және эмоционалды реттеу үшін жеке кеңістік іздеу. Нәтижелер шетелдік білім алушыларға тілдік дайындықты, мәдени-бағдарлау бағдарламаларын және жергілікті және шетелдік білім алушылар арасындағы өзара әрекеттестікті күшейтуді қамтитын кешенді қолдау жүйесін құру қажеттілігін көрсетеді. Алынған мәліметтер қазақстандық университеттердегі интернационалдандыру саясатын жетілдіру үшін пайдаланылуы мүмкін.
шетелдік білім алушылар, Қазақстан, EMI университеттері, академиялық бейімделу, тілдік кедергілер
Авторлық құқық (c) 2026 Розаой Исмаилжанова, Гульдана Жабаева, Жанар Бейсенова, Давид Орлов (Автор)
ПСИХОМЕТРИКАЛЫҚ ТҰРҒЫДАН ЖОҒАРЫ МӘРТЕБЕЛІ АҒЫЛШЫН ТІЛІ ТЕСТІНІҢ ВАЛИДТІЛІГІН ДӘЛЕЛДЕУ: ҚАЗАҚСТАННЫҢ ҰЛТТЫҚ БІРЫҢҒАЙ ТЕСТІЛЕУІН РАШ МОДЕЛ
Ұлттық бірыңғай тестілеу (ҰБТ) жоғары оқу орындарына түсу үшін маңызды рөл атқаратын жоғары мәртебелі емтихан болып табылады. Жоғары мәртебелі тестілеуде нәтижелерді түсіндіруді негіздеу үшін психометрикалық дәлелдемелер қажет, алайда ҰБТ-ның психометрикалық қасиеттері әлі де жеткіліксіз зерттелген. Зерттеу ҰБТ-ның ағылшын тілі бөлімін психометрикалық тұрғыдан талдауға бағытталған, оның ішінде сенімділік, конструкттық валидтілік, тапсырмалардың қиындығы мен дискриминативтілік индекстері, сондай-ақ тестің оқу бағдарламасына және CEFR деңгейлеріне сәйкестігі қарастырылады. Бұл зерттеу тестің тілді меңгерудің нақты деңгейін қаншалықты өлшейтінін зерттейді. Ағылшын тілін таңдаған 10–11 сынып оқушылары арасында (n = 212) пилоттық сандық зерттеу жүргізілді. Классикалық тест теориясы (CTT) аясында дискриминативтілік индекстері есептелсе, сенімділік, сәйкестік статистикасы мен тапсырмалардың бағытталғандығы Раш моделінің көмегімен зерттелді. 10-шы және 11-ші сынып нәтижелерін салыстыру үшін тапсырмалардың дифференциалдық қызмет етуі (DIF) қолданылды. Психометрикалық нәтижелер ҰБТ-ның ағылшын тілі компонентінің жоғары ішкі сәйкестігін көрсетті (Кронбах α = .879; ω = .898). Тапсырмалардың көпшілігі қолайлы өлшеу көрсеткіштерін көрсетті (адам сенімділігі = .836; тапсырма сенімділігі = .972). Дегенмен, грамматика және оқу бөлімдерінде бірнеше тапсырма салыстырмалы түрде жеңіл болып шықты. Мұғалімдер сауалнамасы өнімді дағдылардың жеткіліксіз бағаланатынын және рецептивті дағдылардың айтарлықтай басым екенін көрсетті (M = 4.50). ҰБТ-ның ағылшын тілі бөлімі сенімділік пен құрылымдық тұрақтылық тұрғысынан жалпы қолайлы деңгейді көрсетеді. Алайда, коммуникативтік құзыреттілік пен өнімді дағдылардың шектеулі түрде ұсынылғаны байқалады. Сондықтан нәтижелер ҰБТ балдарын IELTS сияқты стандартталған тестілермен және CEFR деңгейлерімен сәйкестендіру қажеттілігін көрсетеді.
Ұлттық бірыңғай тестілеу, ағылшын тілін бағалау, конструкттық валидтілік, Раш моделі
Авторлық құқық (c) 2026 Әсия Серікбаева, Диана Акижанова, Ляззат Шинетова, Болатбек Абдрасилов (Автор)
ҰБТ-ДАҒЫ ҚАЗАҚ ТІЛІН ӨЛШЕУ МОДЕЛІНІҢ ВАЛИДТІЛІГІ: КОГНИТИВТІ ДЕҢГЕЙЛЕР МЕН СТАНДАРТТАРДЫ ВЕРИФИКАЦИЯЛАУ
Бұл зерттеу Ұлттық бірыңғай тестілеудің (ҰБТ) «Қазақ тілі» бейіндік пәні бойынша қолданылатын өлшеу моделінің валидтілігін талдауға бағытталған. Зерттеудің өзектілігі елімізде жоғары оқу орындарына түсу емтиханының білім сапасын басқарудағы стратегиялық рөлімен айқындалады. Зерттеу мақсаты тест мазмұнының оқу бағдарламасына сәйкестігін, когнитивтік деңгейлердің теңгерімін және психометриялық сапасын бағалау болып табылады. Мазмұндық салыстыру мен Блум таксономиясы бойынша когнитивтік верификация, сондай-ақ Раш моделіне негізделген психометриялық талдау (N=257) әдіснамалық негіз ретінде қолданылды. Нәтижелер тесттің мазмұндық тұрғыдан оқу бағдарламасына жалпы сәйкес келетінін және ішкі сенімділік көрсеткішінің жоғары екенін көрсетті (Reliability = 0,81; Разделение элементов = 7,58). Тапсырмалардың 70%-ы төменгі ретті ойлау дағдыларына (білу, түсіну) тиесілі болса, жоғары деңгейдегі талдау, бағалау және жинақтау дағдылары 10%-дан аз үлесті құрайды. Тапсырмалар қиындығы -2,89-дан +1,77 логитке дейінгі кең ауқымды қамтиды, алайда айнымалылар картасы жоғары қабілетті талапкерлер (+1,5 логиттен жоғары) үшін тапсырмалар тапшылығын айқын көрсетті. Қорытындылай келе тесттің конструкттық валидтілігін арттыру үшін жоғары когнитивтік деңгейдегі тапсырмалар үлесін ұлғайту, QTI стандарты негізінде интерактивті форматтарды енгізу және компьютерлік бейімделген тестілеу технологиясына кезең-кезеңімен көшу ұсынылады.
ҰБТ, қазақ тілі, валидтілік, Раш моделі, Блум таксономиясы, QTI стандарты
Авторлық құқық (c) 2026 Шугыла Алтыбаева, Махаббат Тасбулатова, Гүлнар Нұрмұханова, Риза Аубакирова (Автор)
2025 ЖЫЛЫ ПББ АПРОБАЦИЯСЫ АЯСЫНДА ӨТКІЗІЛГЕН ТЕСТІЛЕУ НӘТИЖЕЛЕРІНІҢ ПСИХОМЕТРИЯЛЫҚ ТАЛДАУЫ
Бұл зерттеу Қазақстан Республикасында педагогтердің білімін бағалауда қолданылатын физика пәні тест тапсырмаларының психометриялық сипаттамаларына талдауға арналған. Зерттеу 2025 жылы өткізілген педагогтердің білімін бағалау (ПББ) апробациясының нәтижелеріне негізделген. Талдау барысында Раш өлшеу моделі қолданып, тесттің сенімділігі, валидтілігі және дифференциациялық қабілеті бағаланды. Жалпы апробацияға 6000-нан астам педагог қатысқанымен, талдау үшін 118 қатысушыдан тұратын репрезентативті іріктеме пайдаланылды. Зерттеу нәтижелері тесттің жоғары сенімділігін көрсетті (Item Reliability = 0,99), тапсырмалардың 92%-ы валидтілік критерийлеріне сәйкес келді (Infit/Outfit MNSQ 0,5–1,5 аралығында). Сонымен қатар, тапсырмалардың қиындық деңгейі логит шкаласында бағаланып, дистракторлық талдау жүргізілді. Кейбір тапсырмаларда сәйкессіздік байқалып, қайта қарау ұсынылады. Тестіленушілер мен тапсырмалардың қабілеті мен күрделілігі арасындағы сәйкестік тесттің білім деңгейін кең ауқымда бағалауға жарамды екенін көрсетті. 2022 жылдан бастап енгізілген тақырыптық талдау педагогтерге өз нәтижелерін терең түсінуге мүмкіндік береді. Зерттеу нәтижелері қолданылған тесттің педагогтердің пәндік білім деңгейін объективті бағалауға жарамды екенін дәлелдейді және тест тапсырмаларының сапасын одан әрі жетілдіруге бағытталған ұсыныстар ұсынады.
педагогтердің білімін бағалау, психометриялық талдау, тест, Раш моделі, сенімділік, валидтілік
Авторлық құқық (c) 2026 Анар Ауезханова, Турсынкуль Ерсултанова, Аманжол Қуандық, Сабира Әлен (Автор)
МАТЕМАТИКА ПӘНІ БОЙЫНША ТЕСТТІҢ ПСИХОМЕТРИЯЛЫҚ ТАЛДАУЫ: РАШ МОДЕЛІ НЕГІЗІНДЕ БАҒАЛАУ
Мақалада Ұлттық бірыңғай тестілеу (ҰБТ) шеңберінде математика пәні бойынша апробациядан өткен тест тапсырмаларына жүргізілген психометриялық талдау нәтижелері ұсынылады. Зерттеудің негізгі мақсаты – тесттің өлшеу сипаттамаларын бағалау, жеке тапсырмалардың жұмыс істеу ерекшеліктерін анықтау және тест нәтижелерінің сенімділігі мен валидтілігін қамтамасыз ету. Талдау барысында бір параметрлі Раш моделі (Rasch model) қолданылды. Бұл тәсіл тапсырмалардың күрделілігі мен қатысушылардың дайындық деңгейін бір шкалада қарастыруға мүмкіндік береді, сонымен қатар тесттің сапасын объективті және дәл бағалауға жағдай жасайды. Раш моделі тесттің әрбір элементінің қатысушылар арасындағы айырмашылықты қаншалықты дұрыс көрсететінін анықтауға көмектеседі. Зерттеу деректері ретінде математика пәні бойынша бір тест нұсқасының апробациясына қатысқан 326 тестіленушінің нәтижелері пайдаланылды. Мәліметтер WINSTEPS бағдарламасында (5.8.3.0 нұсқасы) өңделіп, тапсырмалардың күрделілігі, қатысушылардың қабілет деңгейі, модельге сәйкестік көрсеткіштері (Infit/Outfit MNSQ, ZSTD), дискриминативтілігі және тесттің сенімділігі анықталды. Нәтижелер тесттің жалпы алғанда сенімді екенін көрсетті. Сонымен қатар, жекелеген тапсырмалар бойынша мазмұндық және құрылымдық түзетулер қажет екендігі анықталды. Мұндай жетілдірулер тест нәтижелерінің дәлдігін арттыруға, әртүрлі дайындық деңгейіндегі қатысушыларды неғұрлым дұрыс саралауға және тестті қолдану тиімділігін жоғарылатуға мүмкіндік береді.
ҰБТ, Раш моделі, психометриялық талдау, тапсырмалардың қиындығы, тесттің сенімділігі, валидтілік
Авторлық құқық (c) 2026 Кенжегуль Туралбаева, Гульжан Джарасова, Индира Жуматова, Гульнар Сагнаева , Бибіфатима Асемова (Автор)
ПСИХОМЕТРИКА ЖӘНЕ ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ: БІЛІМ БЕРУДІ БАҒАЛАУДЫҢ ЖАҢА ПАРАДИГМАСЫ
Мақалада жасанды интеллектінің білім берудегі бағалау жүйелерін қалай өзгертетіні және осы өзгерістер психометриялық өлшеудің дәстүрлі негіздерін қайта қарауды неге талап ететіні талданады. Зерттеудің бастапқы мәселесі айқын: генеративті ИИ тест тапсырмаларын әзірлеуге, ашық жауаптарды автоматты бағалауға, бейімделмелі тестілеуге және мультимодальды бағалау орталарына жедел енгізіліп жатқанымен, бұл үдерістердің өлшеу логикасы мен психометриялық негіздемесі көбіне жеткілікті деңгейде айқындалмаған. Мақаланың мақсаты - қалыптасып келе жатқан осы ғылыми күн тәртібін тұжырымдамалық тұрғыдан сипаттау және ИИ-ді жай ғана қосымша техникалық құрал емес, конструктіні анықтаудан бастап нәтижелерді интерпретациялауға дейінгі бүкіл бағалау архитектурасын өзгертетін фактор ретінде көрсету. Мақала концептуалдық-аналитикалық сипатқа ие және үш негізгі бағыт төңірегінде құрылған: үлкен тілдік модельдер көмегімен тест тапсырмалары мен стимулдық материалдарды автоматты генерациялау; мәтіндік және графикалық ашық жауаптарды ИИ арқылы бағалау; сондай-ақ цифрлық ортадағы ИИ сауаттылығы мен басқа да күрделі құзыреттерді өлшеу. Талдау нәтижесінде ИИ мазмұнды ауқымды түрде генерациялау, мультимодальды тапсырмалар құрастыру, процессуалдық деректерді тіркеу және бағалау тиімділігін арттыру тұрғысынан зор мүмкіндік беретіні көрсетіледі. Алайда мұндай технологиялық артықшылықтардың өзі валидтілікке, әділдікке, интерпретациялануға және теориялық негізділікке автоматты түрде кепіл болмайды. Осыған байланысты мақалада ИИ бағалау үдерістерін кеңейтетін, бірақ психометриялық сараптама, валидация және адам бақылауы шешуші болып қалатын гибридті модель негізделеді. Сонымен бірге Evidence-Centered Design тәсілі өзіндік есепке сүйенетін декларативті бағалаудан ИИ-мен әрекеттесу жағдайындағы нақты мінез-құлықтық әрекеттерді бағалауға өтудің әдіснамалық негізі ретінде ұсынылады. Осылайша, мақала ИИ-делдалды бағалау әдіснамасының дамуына үлес қосып, технологиялық инновацияларды психометриялық қатаңдықпен ұштастырудың ғылыми негізделген бағытын ұсынады.
психометрика, жасанды интеллект, білім беруді бағалау, тапсырмаларды автоматты түрде құрастыру
Авторлық құқық (c) 2026 Ксения Тарасова (Автор)
ҰБТ: ТЕСТІЛЕУДЕН ЦИФРЛЫҚ БАҒАЛАУ ПЛАТФОРМАСЫНА
Ұлттық бірыңғай тестілеу (бұдан әрі – ҰБТ) Қазақстанның білім беру жүйесінің негізгі элементі болып табылады, ол жоғары білімге тең қолжетімділікті қамтамасыз етеді. Зерттеудің өзектілігі білім беруді цифрландыру міндеттерімен және бағалау рәсімдерін жетілдіру қажеттілігімен негізделген. Жұмыстың мақсаты – емтиханның ашықтығын, объективтілігін және сапасын арттыру үшін оны оңтайландыру бағыттарын анықтау мақсатында ҰБТ-ны қалыптастыру және өткізу саясатына талдау жасау. Кешенді тәсіл қолданылды: нормативтік-құқықтық базаға, 2023-2025 жылдардағы статистикалық деректерге талдау, салыстырмалы және контент-талдау. Нәтижелер ҰБТ-ның нормативтік-технологиялық деңгейде трансформацияланғанын, оның ішінде цифрлық шешімдерді (бірегей нұсқаларды генерациялау, биометрия, бейнемониторинг) енгізуді, сондай-ақ Big Data құралы ретінде Dashboard-ты пайдалануды көрсетті. Қатысушылар санының 34,8%-ға өскені атап өтілді және проблемалық аймақтар анықталды, мысалы, «Математика-Физика» бейіні бойынша нәтижелердің төмендеуі. ҰБТ білім беру сапасын басқарудың цифрлық платформасына айналды. Даму перспективалары психометриялық талдаумен, бейімдік тестілеуді енгізумен және кәсіптік бағдар беру жүйелерімен интеграциялаумен байланысты. Бұл ғылыми жұмыс академиялық адалдықты қамтамасыз ету үшін технологиялық инновацияларды тұрақты мониторингілеудің маңыздылығын көрсетеді. Бағалау жүйесіне жасанды интеллект элементтерін енгізу Қазақстан Республикасындағы ұлттық тестілеуді дамытудың келесі логикалық кезеңі болады.
Бірыңғай ұлттық тестілеу, цифрландыру, білім беру аналитикасы, білім беру сапасы, Big Data
Авторлық құқық (c) 2025 Талгат Ниязов, Шугыла Алтыбаева, Курманай Баимбетова, Бахытгуль Амзеева (Автор)
ЖОҒАРЫ ДӘРЕЖЕЛІ ОЙЛАУ ДАҒДЫЛАРЫН ЖОҒАРЫ МАҢЫЗДЫ ТЕСТІЛЕУДЕ БАҒАЛАУ: 21-ШІ ҒАСЫР КОНТЕКСТТЕРІНДЕ ВАЛИДТІ ЖӘНЕ СЕНІМДІ БАҒАЛАУ ҚҰРАЛДАРЫН ӘЗІРЛЕУДІҢ ЖАҢАРТЫЛҒАН КӨРІНІСІ
Жоғары маңызды тесттерде жоғары дәрежелі ойлау дағдыларын (ЖДОД) валидті және сенімді бағалау тапсырмаларды мұқият әзірлеуді талап етеді. Бұл жоғары дәрежелі ойлау тұжырымдамасын ортақ түсінуге негізделген және онымен біріккен таксономияны немесе құрылымды орынды және дәлелді таңдаудан басталады. Таңдау нұсқалары ретінде бірнеше таксономия және бір құрылым ұсынылған. Әрбір жіктеудің өзіндік артықшылықтары бар және ол заң емес, нұсқаулық ретінде қарастырылуы тиіс. Таксономияны Когнитивтік жүктеме теориясы (КЖТ) моделімен біріктіру емтихандарда ЖДОД тапсырмаларына жауап беру кезінде оқушылардың когнитивтік процестерін жақсы түсіну үшін маңызды болуы мүмкін. 21-ші ғасырда ЖДОД-ны бағалау емтихан тапсырмаларында нақты өмірлік контексттерді пайдалануды талап етеді. Контексттерді дұрыс таңдау және дайындау үшін стандарттар мен критерийлер берілген және олар Нидерланды мен Кенияның жоғары маңызды тесттерінен алынған мысалдармен суреттелген. Жоғары маңызды тесттерде ЖДОД-ны бағалау үшін ашық және жабық тапсырма форматтарын да пайдалануға болады. Барлық форматтар үшін валидті кілттер мен дистракторларды (жабық) немесе валидті және жұмыс істейтін бағалау схемаларын (ашық) құруға назар аудару және дайындық уақытын бөлу маңызды.
ЖДОД, жоғары маңызды тестілеу, валидтілік, сенімділік, таксономиялар, контексттерде бағалау
Авторлық құқық (c) 2025 Нико Дитерен (Автор)
НЗМ ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ АРАСЫНДА КЕРІ БАЙЛАНЫС БЕРУ ДАҒДЫЛАРЫН ДАМЫТУДА ДИФФЕРЕНЦИАЦИЯЛЫҚ ГРАФИКАЛЫҚ ОРГАНАЙЗЕРЛЕРДІҢ ӘСЕРІ
Бұл зерттеуде Қарағанды қаласындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінің 7–10-сынып оқушыларының рефлексия дағдыларын дамытудағы дифференциацияланған графикалық органайзерлердің әсері зерттелді. Рефлексия дағдылары сын тұрғысынан және дербес ойлауды қалыптастырудың маңызды бөлігі болып табылады, алайда көптеген мұғалімдер оны әртүрлі деңгейдегі оқушылар үшін мазмұнды әрі қолжетімді ету барысында қиындықтарға тап болады. Аралас әдіснамалық зерттеу барысында 128 оқушының бастапқы және қорытынды сауалнамалары, сондай-ақ төрт мұғалімнің сұхбаттары мен бақылаулары талданды. Зерттеу нәтижесінде дифференциацияланған графикалық органайзерлер оқушылардың оқу үдерісін талдау қабілетін, белсенді қатысуын және рефлексияның сипаттамалық деңгейден талдамалық деңгейге едәуір көтерілгені анықталды. Мұғалімдер бұл құралдар кері байланысты қолжетімді етіп, оқытудағы дифференциацияны қолдағанын және оқушылардың оқу жауапкершілігін арттырғанын атап өтті. Жалпы алғанда, зерттеу нәтижелері дифференциацияланған графикалық органайзерлер рефлексияны құрылымдаудың және дараландырудың тиімді құралы болып табылатынын, оны оқушыға бағытталған оқытудың маңызды әрі жүйелі бөлігіне айналдыратынын көрсетті. Бұл нәтижелер заманауи білім беру әдістемесіне құнды үлес қосады.
графикалық органайзер, дифференциация, рефлексия, рефлексивті дағдылар, Назарбаев Зияткерлік мектебі
Авторлық құқық (c) 2025 Ксения Артамонова, Феруза Алиева, Ульяна Иксанова, Айгерим Кульжабекова (Автор)
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ПЕДАГОГТЕРДІҢ БІЛІМІН БАҒАЛАУ БОЙЫНША ТЕСТ ТАПСЫРМАЛАРЫНЫҢ ПСИХОМЕТРИЯЛЫҚ ТАЛДАУЫ (АПРОБАЦИЯ НӘТИЖЕЛЕРІ БОЙЫНША)
Бұл мақалада Қазақстанда педагогтердің білімін бағалау рәсімінде (ОББ) қолданылатын математика пәні бойынша тест тапсырмаларының апробациясы барысындағы толық психометриялық талдауы ұсынылған. Зерттеу аттестаттау кезінде қолданылған тесттің үш түрлі нұсқасын салыстырмалы талдауға негізделген. Тапсырмалардың сапасын бағалау және олардың күшті, әлсіз жақтарын анықтау үшін классикалық тест теориясы (КТТ) және қазіргі тест теориясы (IRT), атап айтқанда, Раш моделінің әдістері қолданылды. Жұмыстың мақсаты қолданыстағы бағалау құралдарын бағалаумен қатар, оларды жетілдіру бойынша нақты ұсыныстар әзірлеу болды. Апробация талдауы тесттердің жалпы сенімділігінің жоғары болуына (Cronbach's Alpha коэффициенті 0,84-тен жоғары) және олардың тестіленушілерді дайындық деңгейі бойынша жақсы ажырата білуіне қарамастан, әр нұсқада бірқатар проблемалық тапсырмалар анықталғанын көрсетті. Атап айтқанда, дискриминативтілігі төмен немесе тіпті теріс тапсырмалар, сондай-ақ тиімсіз дистракторлар (қате жауап нұсқалары) анықталды. Апробация барысында анықталған барлық ескертулер ескеріліп, тест тапсырмаларының қорын түзету бойынша кейінгі жұмыстарда жойылды. Бұл бағалау құралдарының жалпы дәлдігі мен валидтілігін арттыруға ықпал етті.
педагогтердің білімін бағалау, психометриялық талдау, апробация, сенімділік, валидтілік, Раш моделі
Авторлық құқық (c) 2025 Жанар Бейсенова, Ляззат Шинетова, Гульдана Жабаева (Автор)
ОҚУ САУАТТЫЛЫҒЫН ДАМЫТУДЫҢ МАҢЫЗДЫ ПАРАМЕТРЛЕРІ: ЗЕРТТЕУЛЕР МЕН ТӘЖІРИБЕ
Әлемдік контексте функционалды сауаттылық қазіргі қоғам өміріне дайындаудың негізгі параметрлерінің бірі ретінде қарастырылады. Осы бағытта аталмыш мақалада «Назарбаев Зияткерлік мектептері» дербес білім беру ұйымының филиалы «Педагогикалық өлшеулер орталығы» әзірлеген оқушылардың функционалды сауаттылығының қалыптасу деңгейін бағалауға арналған тест жобасы PISA зерттеуіне дайындауда маңызды тәжірибенің бірі ретінде қарастырылып, оның нәтижелерін тиімді пайдалану оқушылардың қажетті ақпаратты алу, оны түсіндіру және пайдалану, сыни талдау және өмірлік жағдайларда қолдану сияқты функционалды дағдыларының қалыптасу деңгейін анықтап, оларды меңгертудегі проблемалық сәттерді айқындауға ықпал ететін маңызды зерттеу екендігіне баса назар аударылады. Сондай-ақ мақалада нәтижелерді талдау арқылы оқу процесін жетілдіруге және оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту үшін қабылданатын қажетті шаралар мен оқу сауаттылығын қалыптастырудың маңызды параметрлері, тиімді жолдары қарастырылған. Авторлар оқу сауаттылығын дамытуға бағытталған оқылым тапсырмаларын, мәтіндерді, когнитивті дағдыларды, оқу стратегияларын дұрыс таңдауға қатысты тәжірибелерімен бөлісіп, зерттеу қорытындысы негізінде нұсқаулық бере отырып, оқылым тапсырмаларын дұрыс құрастыру – күтілетін нәтижеге жетудің басты кепілі екендігіне баса назар аударады.
функционалды сауаттылық, когнитивті дағдылар, параметрлер, оқу сауаттылығы, халықаралық стандарт, контекс
Авторлық құқық (c) 2025 Қарлығаш Кунева, Жайна Рустемова (Автор)
ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ӨЛШЕМДЕРДЕ ЦИФРЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР МЕН ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТТІНІ ПАЙДАЛАНУ
Мақала білім беру үрдісінде оның ішінде мектеп орындарында цифрлық технологиялар мен жасанды интеллекттіні пайдаланудың заманауи педагогикалық тәсілдерін талдауға бағытталған. Зерттеу барысында педагогикалық өлшемдерде жасанды интеллектіні енгізудің артықшылықтары мен кемшіліктері, сондай-ақ оны тиімді пайдалану үшін қажетті бірлескен тәсілдер мен құрылымдар талданды. Авторлар TRACK (Technological Pedagogical Content Knowledge) және AI-TPACK моделі аясында педагогикада цифрлық технологияларды қолданудың теориялық негіздері қарастырылып, мектеп мұғалімдерінің технологиялық, педагогикалық және мазмұндық құзыреттіліктерін интеграциялау жолдары айқындалды. Оң аспектілерінен бөлек негізгі кедергілер мен тәуекелдер қарастырылды. Зерттеу жұмысы үш негізгі кезеңнен тұрды: диагностикалық, тәжірибелік және қорытынды. Эксперименттік кезеңде педагог-психолог цифрлық технологиялар арқылы тест Спилбергер мазасыздық деңгейін анықтау мақсатында 212 оқушыдан тест алынды, білім беру үрдісінде цифрлық құралдардың қаншалықты тиімді немесе тиімсіз екендігі дәлелденді. Нәтижесінде мақала білім беру процесінде цифрлық технологиялар мен жасанды интеллектіні тиімді пайдалану оқыту сапасын арттырып, мұғалімнің кәсіби қызметіне оң ықпал ететіні дәлелденді. Сонымен қатар, аталған ғылыми жұмыс білім беру ортасындағы инновациялық өзгерістерді басқарудың жаңа әдістемелік мүмкіндіктерін ашады. Авторлар ұсынған тұжырымдар интеллектуалды платформаларды күнделікті мектеп практикасына кеңінен енгізудің маңыздылығын растайды.
цифрлық технологиялар, жасанды интеллект, тест Спилбергер, TRACK, AI-TRACK моделі
Авторлық құқық (c) 2025 Жансая Мархмадова, Гульжайна Касымова, Хери Ретнавати, Ханифах Мар'атуш , Энди Бурхануддин (Автор)
SOCRATIVE ОНЛАЙН ПЛАТФОРМАСЫН БИОЛОГИЯ ПӘНІ БОЙЫНША 11-СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ БІЛІМІН БАҒАЛАУДЫҢ ЦИФРЛЫҚ ҚҰРАЛЫ РЕТІНДЕ ПАЙДАЛАНУДЫҢ ТИІМДІЛІГІН БАҒАЛАУ
Білім берудің цифрлық трансформациясы жағдайында оқу үдерісінің тиімділігін арттырып, білім алушыларға жекелендірілген көзқарасты қамтамасыз ететін онлайн бағалау құралдарының маңызы арта түсуде. Мақалада «Биология» пәні бойынша жоғары сынып оқушыларының білімін қалыптастырушы және жиынтық бағалау құралы ретінде Socrative онлайн-платформасын қолдану тәжірибесі қарастырылады. Жүргізілген педагогикалық эксперимент дәстүрлі күндізгі форматта (2019-2020 оқу жылының 1-3 тоқсандары) орындалған жиынтық жұмыстардың (БЖБ және ТЖБ) нәтижелерін COVID-19 пандемиясы кезеңінде Socrative платформасын пайдаланып қашықтан оқыту форматында алынған нәтижелермен (4-тоқсан) салыстыруды қамтыды. 51 оқушының сандық деректерін талдау бағалау нәтижелерінде статистикалық тұрғыдан айтарлыйқтай секірістердің болмағанын көрсетті; бұл онлайн ортадағы бағалаудың объективтілігі мен сенімділігін, сондай-ақ білім алушылар тарапынан академиялық адалдық қағидаттарының сақталғанын айғақтайды. Сонымен қатар, платформа сыныпта да, үй жағдайында да белсенді пайдаланылды, бұл оқушылардың дербестігі мен белсенді қатысуын арттыруға ықпал етті. Мұғалім жеке жұмыстарды PDF форматында жүктеп алып, сапалы тексеру жүргізуге, жан-жақты кері байланыс беруге және жиі кездесетін қателерді анонимді түрде талқылауға мүмкіндік алды; бұл қауіпсіз білім беру ортасын қалыптастыруға жәрдемдесті. Зерттеу нәтижелері Socrative платформасының әмбебап бағалау құралы ретіндегі жоғары тиімділігін, сондай-ақ оның аралас және қашықтан оқыту жағдайында қолдануға болатындығын растайды. Қорытынды бөлімде платформаны күнделікті педагогикалық практикаға интеграциялау бойынша практикалық ұсынымдар берілген.
бағалаудың цифрлық құралдары, Socrative, қалыптастырушы бағалау, жиынтық бағалау, қашықтан оқыту
Авторлық құқық (c) 2025 Марина Петерсон, Елена Пашкова (Автор)
ҚАЗТЕСТ ЖҮЙЕСІНДЕГІ АШЫҚ ТЕСТ ТАПСЫРМАЛАРЫ: ЖАЗЫЛЫМ МЕН АЙТЫЛЫМ ТАПСЫРМАЛАРЫНЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Мақалада ҚАЗТЕСТ жүйесіндегі ашық тест тапсырмаларының ғылыми-әдістемелік негіздері мен олардың тілдік құзыреттілікті кешенді бағалаудағы рөлі жан-жақты қарастырылады. Зерттеу барысында ашық тест тапсырмаларының ерекшеліктері, қысқаша мазмұны, жазылым мен айтылым дағдыларының құрылымы, мазмұны және бағалау критерийлері егжей-тегжейлі талданған. Ашық форматтағы тапсырмалар дайын жауап нұсқаларын таңдауға емес, тестіленушінің өз ойын еркін, логикалық жүйеде және грамматикалық тұрғыдан дұрыс жеткізу қабілетін анықтауға бағытталады. Мұндай тәсіл тілдік білімді өмірлік жағдаяттарда қолдану икемін, коммуникативтік және когнитивтік дағдыларды, шығармашылық қабілеттер мен мәдени сәйкестікті бағалауға мүмкіндік береді. Жазылым мен айтылым дағдылары Блум таксономиясы және коммуникативтік құзыреттілік теориясы тұрғысынан қарастырылып, олардың когнитивтік, социолингвистикалық және психолингвистикалық қырлары сараланған. Жазылым және айтылым тапсырмаларына зерттеу жүргізу барысында, аймақтық тест нәтижелерін салыстыру оңтүстік өңірлерде айтылым көрсеткіштерінің басым, ал жазылым нәтижелерінің төмен екенін көрсетті. Бұл тілдік ортаның ауызекі коммуникацияға бағытталуымен және жазба тіл тәжірибесінің жеткіліксіздігімен байланысты. Мақалада қазақ тілін меңгеру деңгейін бағалау сапасын жетілдіру, жазылым мен айтылымды интеграцияланған оқыту және ұлттық-мәдени контексті ескеретін бағалау жүйесін дамыту бойынша әдістемелік ұсыныстар берілген.
ҚАЗТЕСТ, ашық тест тапсырмалары, жазылым, айтылым, бағалау критерийлері, тілдік құзыреттілік
Авторлық құқық (c) 2025 Исатай Сагиндиков, Гульнур Ерсултанова, Нұргүл Тоғызбай, Назым Жумаханова (Автор)
ТӘЖІКСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ҰЛТТЫҚ ТЕСТІЛЕУ ЖҮЙЕСІН ДАМЫТУ
Мақалада Тәжікстан Республикасындағы ұлттық тестілеу жүйесінің дамуы бағалау жүйесін, білім беруді жаңғырту және халықаралық білім беру кеңістігіне кіру аясында қарастырылады. Тәжікстан Республикасының бағалау жүйесінің институционалдық құрылымы сипатталған, онда Ұлттық тестілеу орталығына (ҰТО) негізгі рөл берілген. Осы жүйенің дамуына байланысты негізгі қиындықтар атап өтілген. Оқушылар мен талапкерлердің білім деңгейі мен қабілеттерін бағалау саласындағы орталық буын ретіндегі Ұлттық тестілеу орталығының рөліне ерекше көңіл бөлінген. Тәжікстанның PISA және PIRLS халықаралық салыстырмалы зерттеулеріне қатысуы талданған. Ұлттық және халықаралық бағалау нәтижесінде алынған деректердің өте маңызды екендігі көрсетілген. Олар мемлекеттік білім беру стандарттарын, оқу бағдарламаларын, оқулықтарды және мұғалімдерді даярлау бағдарламаларын қайта қарау, сондай-ақ білім беру сапасын ұлттық мониторингілеу жүйесін құру үшін қолданылады. Бағалау жүйесін одан әрі дамытудың технологиялық және институционалдық бағыттары сипатталған, оның ішінде компьютерлік тестілеуге көшу, нәтижелердің бірыңғай ұлттық деректер базасын құру, интеллектуалды деректерді талдау әдістерін қолдану және тестология мен психометрия саласындағы ұлттық сарапшыларды даярлау қамтылған. Осы тәсілдерді енгізу барлық деңгейдегі оқу сапасын басқару механизмдерінің тиімділігін қамтамасыз етеді.
білім сапасы, орталықтандырылған қабылдау емтихандары, халықаралық салыстырмалы зерттеулер, мониторинг, цифрландыру
БЖБ ЖӘНЕ ТЖБ АЙТЫЛЫМ БӨЛІМДЕРІНДЕГІ СТУДЕНТТЕРДІҢ ДАЙЫНДЫҚ ДЕҢГЕЙІ МЕН ЖЕТІСТІКТЕРІНЕ ӨЗАРА БАҒАЛАУДЫҢ ӘСЕРІН ЗЕРТТЕУ
Бұл зерттеу Алматы қаласындағы, Наурызбай ауданындағы Назарбаев Зияткерлік мектебінде (НЗМ) ағылшын тілі шет тілі ретінде оқытылатын ортада Бөлім бойынша бағалау (БЖБ) және Тоқсан бойынша бағалау (ТЖБ) емтихандарында айтылым бойынша өзара бағалаудың оқушылардың дайындық деңгейі мен жетістіктеріне әсерін зерттейді. Зерттеудің мақсаты – құрылымдалған өзара бағалау оқушылардың бағалау критерийлерін түсінуін арттырып, сөйлеу мазасыздығын азайтып, сөйлеу дағдыларын жақсарту денгейін анықтау. 8 және 10-сынып оқушыларымен дайындық сабақтарында БЖБ және ТЖБ рубрикалары негізінде құрылған кері байланыс кестелері қолданылды. Оқушылар бір-бірінің сөйлеу тапсырмаларын бағалап, кері байланыс беріп, бағалау критерийлерін талқылады. Олардың пікірлерін анықтау үшін онлайн сауалнамалар жүргізіліп, ағымдағы және бұрынғы емтихан нәтижелері салыстырылды. Нәтижелер көрсеткендей, өзара бағалау сенімсіз оқушылардың белсенділігін арттырып, үлгерімі жоғары сыныптастарынан қолдау алуға мүмкіндік берді. Оқушылар кері байланыстың критерийлерді жақсы түсінуге, өзіне сенімді болуға және сөйлеу кезінде мазасыздықты азайтуға көмектескенін айтты. Сонымен қатар, кейінгі SAU/SAT нәтижелері жақсарғаны байқалды. Демек, өзара бағалау жоғары деңгейлі сөйлеу емтихандарына дайындық пен жетістіктерді арттырудың тиімді әрі үнемді әдісі бола алады.
айтылымды бағалау, өзара бағалау, дайындық деңгейі, оқыту үшін бағалау
Авторлық құқық (c) 2025 Дилноза Алиева (Автор)
БІЛІМ АЛУШЫЛАРДЫҢ САНДЫҚ ЖӘНЕ БАСПАЛЫҚ МӘТІНДЕРДІ ОҚУДЫ ТҮСІНУ ДЕҢГЕЙІ
Оқу орындарында оқулықтар көбінесе цифрлық және баспа форматтарына кеңінен қолданылатын оқу стратегияларына бағытталған. Түрлі зерттеулер баспадан немесе экраннан мәтінді оқып түсіну қалай әсер ететіні туралы әртүрлі нәтижелерді көрсетеді. Бұл мақалада білім алушылардың цифрлық оқуға қатысты көзқарасы мен тәжірибесін зерттейтін зерттеу нәтижелері ұсынылады. Қала және ауыл мектептерінің 82 білім алушыларынан (5-6-сыныптар) сауалнама алынып, баспа және сандық мәтінді қолдану ерекшелігі талданды. Талдау көрсеткендей, жынысына, оқығанын есте сақтау дағдыларына, қағаздағы, экрандағы немесе екеуіндегі мектеп тапсырмаларының артықшылықтарына қарай нәтижелердің ұқсас екенін байқатты. Оқу құралына қарамастан, есте сақтау дағдылары жақсы және өзін-өзі бағалауы жоғары оқушылар жақсы нәтиже көрсетті, ұлдар қыздардан асып түсті, ал баспалық және компьютерлер арқылы оқуға бірдей дайын оқушылар компьютерлерді ұнататын оқушылардан асып түсті. Бұл зерттеудің нәтижелері оқуды түсіну үшін баспа және сандық мәтіндерді икемді пайдаланудың артықшылықтарын көрсетеді. Дегенмен цифрлық оқудың танымалдылығына қарамастан, баспа мәтіндерін оқудың ұзақ уақыт есте сақтау, жан-жақты талдап оқу және қайта қарастыра алу жағынан оқушылар тарапынан жоғары бағаланды. Аталған мақала тақырыбының қазіргі мектеп үрдісінде маңыздылығы жоғары, ақпараттық технологияны, жасанды интеллектіні қолдану әлемдік деңгейде кез келген оқу орындарының күнделікті жұмыстарының бір бөлігіне айналып отыр.
оқу дағдылары, баспа мәтіні, сандық мәтін, өзін-өзі бағалау, нәтиже
Авторлық құқық (c) 2025 Мейрамкул Абсатова, Анар Баймурзаева, Жұпаргүл Қайратқызы (Автор)
БІЛІМ БЕРУ ҰЙЫМДАРЫНДАҒЫ ТӘРБИЕ ПРОЦЕСІН БАҒАЛАУДЫҢ ЭКОЖҮЙЕЛІК ТӘСІЛДЕМЕСІ
Мақалада білім беру ұйымдарындағы тәрбие процесін бағалаудың экожүйелік тәсілдемесі қарастырылады. Қазіргі таңда тәрбие нәтижелерін өлшеу көбінесе формалды көрсеткіштермен шектеліп, білім алушылардың тұлғалық дамуы мен құндылықтық бағдарларын толық ашып көрсетпейді. Осыған байланысты экожүйелік тәсілдеме тәрбие процесін кешенді бағалаудың тиімді тетігі ретінде ұсынылады. Зерттеу барысында макро, мезо, микроорта деңгейлерінің өзара байланысы талданып, білім беру ұйымының тәрбие кеңістігін әлеуметтік серіктестік, отбасы мен мектептің ынтымақтастығы, мектеп мәдениеті тұрғысынан қарастырудың маңызы негізделеді. Мақалада «Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасының негізгі құндылықтарына сүйене отырып, оқушы тұлғасын қалыптастырудың экожүйелік моделін сипаттау ұсынылады. «Адал азамат» моделін енгізу арқылы тәрбие нәтижелерін айқындау, білім алушылардың адалдық, әділдік, жауапкершілік, құрмет сияқты адамгершілік қасиеттерін бағалаудың экожүйелік тәсілдемесі көрсетіледі. Құндылыққа бағдарланған «Адал азамат» моделін жүзеге асыру мектеп экожүйесін дамытуға мүмкіндік береді. Экожүйелік тәсілдеме білім беру ұйымдарының тәрбие жұмысының экожүйесін әлеуметтік ортадағы өзара әрекеттестікті ескере отырып бағалауды қамтамасыз етеді. Бұл тәсілдеме тек іс-шаралардың сандық нәтижелерін ғана емес, сонымен бірге білім алушының құндылық бағдарларын, әлеуметтік дағдыларын, отбасымен және қоғаммен байланысын қамтиды. Зерттеу нәтижесінде экожүйелік тәсілге негізделген тәрбие процесін бағалау критерийлері мен индикаторлары айқындалды. Сондай-ақ тәрбие экожүйесіне сәйкес құндылыққа бағытталған «Адал азамат» моделі тәрбие процесінің стратегиялық бағыты ретінде ұсынылды.
тәрбиенің экожүйелік тәсілдемесі, «Адал азамат», құндылық, патриотизм, адалдық
Авторлық құқық (c) 2025 Исатай Сагиндиков, Анар Танирбергенова, Айжан Мағауия (Автор)
ТЕСТ ТАПСЫРМАЛАРЫНЫҢ ДЕРЕКҚОРЫН АВТОМАТТАНДЫРЫЛҒАН БАСҚАРУ ЖҮЙЕСІНІҢ ПСИХОМЕТРИКАЛЫҚ ВЕРИФИКАЦИЯСЫ
Бұл мақалада ұлттық емтихандық рәсімдерде, соның ішінде Ұлттық бірыңғай тестілеу мен магистратураға кешенді тестілеуде пайдаланылатын тест тапсырмалары базасын басқарудың автоматтандырылған жүйесін кешенді жаңғыртудың нәтижелері қарастырылады. Негізгі назар техникалық және ұйымдастырушылық шешімдерді енгізудің тесттердің психометриялық сипаттамаларына және білімді бағалау сапасын арттыруға әсеріне аударылған. Зерттеу аясында кэштеу механизмдерін енгізу, есептеу инфрақұрылымын жаңарту, деректер базасын шардтау технологиясын қолдану, ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін DLP-жүйесін интеграциялау, сондай-ақ тапсырмалардың сапасын автоматтандырылған тексеру құралы CheckerWord-ты пайдалану сияқты шаралар талданды. Жүргізілген өзгерістердің тиімділігін бағалау үшін Раш моделін және Winsteps бағдарламалық жасақтамасын (нұсқасы 5.8.3.0) қолдана отырып психометриялық талдау жасалды. Нәтижелер жаңғыртудың тесттердің сенімділігіне, қатысушыларды саралау деңгейіне және тапсырмалардың модельге сәйкестігіне оң әсер еткенін көрсетті. Жеке деректерді қорғау және базаның тұрақты жұмыс істеуі мәселелеріне ерекше көңіл бөлінген. Алынған нәтижелер техникалық және психометриялық шараларды біріктіретін кешенді тәсілдің білім сапасын ұлттық деңгейде бағалаудың валидтілігін, сенімділігін және қайта жаңғыртылуын қамтамасыз етудегі маңыздылығын дәлелдейді.
автоматтандырылған басқару жүйесі, психометриялық верификация, Раш моделі, DLP-жүйесі, CheckerWord
Авторлық құқық (c) 2025 Шугыла Алтыбаева, Айна Каркенова, Молдир Каргалдаева (Автор)
ІРІ ТІЛ МОДЕЛЬДЕРІНІҢ ҚАЗАҚ ТІЛІНІҢ БІЛІМ ДЕҢГЕЙІН БАҒАЛАУДАҒЫ РӨЛІ
Бұл зерттеу Қазақстандағы Ұлттық бірыңғай тестілеу (ҰБТ) контекстінде қазақ тілін меңгеруді бағалаудағы ірі тіл модельдерінің (LLM) өнімділігін бағалайды. Негізгі мақсат – бес заманауи LLM-нің: Gemini 2.5 Pro Preview, Claude 3.7 Sonnet, Deepseek R1, Qwen және Llama 3.1-405B-Instruct – 2024 жылғы БҰТ қазақ тілі тестінен алынған 138 таңдаулы сұрағындағы дәлдігін, қателіктер сипатын және психометриялық сипаттамаларын зерттеу. Әдістемеге сыртқы деректерге қол жеткізусіз, стандартталған нұсқаулар негізінде нөлдік оқыту режиміндегі бағалауды, сондай-ақ Кохран Q тесті, МакНемар тесттері және модельдердің күрделілік деңгейлері мен лингвистикалық тақырыптар бойынша өнімділігін талдау үшін жалпыланған бағалау теңдеулерімен (GEE) логистикалық регрессияны қоса алғандағы статистикалық талдау кірді. Нәтижелер Gemini-дің ең жоғары дәлдікке (90,6%) қол жеткізгенін және басқа модельдерден айтарлықтай жоғары көрсетеді, ал Llama ең төменгі нәтиже көрсетті (37,7%). Өнімділік күрделілік пен тақырыпқа байланысты өзгеріп отырды, бұл ретте Gemini барлық санаттарда басымдылық танытты, ал басқа модельдер күрделі лингвистикалық ойлау сияқты нақты белгілі бір салаларда өздерінің мықты жақтарын көрсетті. Зерттеу қазақ тілі сияқты ресурстары шектеулі тілдерде білімді бағалау үшін LLM -нің әлеуетін атап көрсетеді, алайда модельдерді оңтайландырудағы, әділдік пен сенімділіктегі олқылықтарды анықтайды, бұл мәдени бейімделген деректерді мақсатты түрде нақтылауды және пайдалануды талап етеді.
ірі тіл модельдері, білім беру бағалауы, қазақ тілі, ҰБТ, жасанды интеллект
Авторлық құқық (c) 2025 Нурсейт Байжанов, Аслан Сабыров, Альфира Махмутова, Shirali Kadyrov (Автор)
ҰЛТТЫҚ БІРЫҢҒАЙ ТЕСТІЛЕУДЕГІ МАТЕМАТИКА ПӘНІ БОЙЫНША СӘЙКЕСТІКТІ АНЫҚТАУҒА АРНАЛҒАН ТЕСТ ТАПСЫРМАЛАРЫ
Зерттеуде Ұлттық бірыңғай тестілеу шеңберінде тест тапсырмаларын енгізу мәселелері қарастырылады. Негізгі назар тестілердің құрылымы мен мазмұнын жақсартуға аударылған, бұл студенттердің білімдерін тереңірек бағалауға және олардың логикалық ойлауын дамытуға бағытталған. Зерттеу барысында қолданыстағы тестілеу әдістері талданып, арнайы пәндер бойынша білім тереңдігін бағалауға бағытталған жаңа тапсырмалар әзірленіп, енгізілді. Мақалада мультимедиялық элементтері бар тест тапсырмалары сәйкестікті анықтауға арналған жаңа тест тапсырмалары қарастырылады. Сәйкестікті анықтауға арналған тест тапсырмалары ақпаратты талдау және салыстыру дағдыларын тексеру, сыни ойлауды дамыту және элементтер арасындағы логикалық байланыстарды орнату қабілетін бағалау мақсатында қосылған. Сәйкестікті анықтауға арналған тест тапсырмалары фактілерді білуді ғана емес, олардың арасындағы өзара байланысты түсінуді де тексеруге мүмкіндік береді, бұл оқушылардың білімін кешенді бағалауға және ақпаратты әртүрлі контекстерде қолдана алу қабілетін дамытуға ықпал етеді. Авторлар математика пәні бойынша сәйкестікті анықтауға арналған тест тапсырмаларын сипаттап, олардың білім деңгейін бағалау жүйесіндегі нақты рөлін ашады. Сонымен қатар, мақалада бұл тапсырмалардың заманауи білім беру жүйесіндегі маңызы мен қажеттілігіне ерекше назар аударылады, олардың оқыту мен бағалаудың жаңа тәсілдеріне ықпал ететіндігі көрсетіледі. Жаңа форматтағы тест тапсырмаларын апробациялау нәтижелері тестіленушілердің білім тереңдігі мен логикалық дағдыларын бағалауда жоғары тиімділікті көрсетті. Сонымен қатар, тестілердің сенімділігі, күрделілігі, корреляциялық сипаттамалары және басқа да көрсеткіштерді қамтитын статистикалық деректер талданды. Алынған деректер негізінде тестілеуді әрі қарай жақсарту бойынша ұсыныстар жасалды, бұл Ұлттық бірыңғай тестілеуде бағалаудың объективтілігі мен тиімділігін арттыруға көмектеседі.
ҰБТ, тест тапсырмасы, мультимедиялық элементтер, тестіленуші, бағалау, математика, спецификация
Авторлық құқық (c) 2025 Кенжекул Туралбаева, Талгат Ниязов, Бибіфатима Асемова (Автор)
ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ГЕНДЕР, КӨПТІЛДІЛІК ЖӘНЕ МАНСАП ТАҢДАУЫ: СТУДЕНТТЕРДІҢ ҰМТЫЛЫСТАРЫНА ИНТЕРСЕКЦИЯЛЫҚ КӨЗҚАРАС
Бұл мақала Қазақстандағы бірінші курс студенттерінің кәсіби армандарына жыныс пен көптілділіктің тоғысуы қалай ықпал ететінін сапалық деректер негізінде талдайды. Гендерлік теорияға [1], социомәдени теорияға [2, 3] және интерсекционалдылық тұжырымдамасына [4] сүйене отырып, талдау студенттердің әңгімелерін Қазақстанның үштілді саясат (қазақ, орыс және ағылшын тілдері) [5] пен кеңірек социолингвистикалық иерархиялар аясында қарастырады. Он студентпен (бес әйел, бес ер) жүргізілген сұхбаттар гендерлік бағыттаудың сақталып отырғанын көрсетті (мысалы, «STEM – ерлерге, гуманитарлық ғылымдар – әйелдерге» тұжырымдамасы), тілдік дағдылардың әр сала мен жынысқа қарай әртүрлі бағаланатынын, сондай-ақ көптілді құзыреттіліктің лидерлік капиталға айналуының теңсіздігін айқындады. Көптілділік жалпы артықшылық ретінде қабылданғанымен, әйелдер оның мойындалуын көбіне «қолдаушы» рөлдерде көреді (мысалы, оқыту, аударма), ал ерлер тілді жоғары мәртебелі салаларда (мысалы, IT, инженерия, халықаралық бизнес) ілгерілеудің құралы ретінде сипаттайды. Бұл табыс азаюымен байланысты болса да, кейбір әйелдер өздерінің психологиялық қауіпсіздігі үшін әйелдер басым салаларды саналы түрде таңдайды. Мақала саясат пен практикаға қатысты ұсыныстармен түйінделеді: гендерлік ерекшелікті ескеретін кәсіби бағдар беру; көптілді құзыреттерді әділ мойындау; көптілді лидерлікке ұмтылған әйелдерге бағытталған тәлімгерлік; сондай-ақ тілдік капиталдың гендерлік бөлінісін ескеретін оқу бағдарламасы мен ұйымдастырушылық реформалар.
гендерлік зерттеулер, көптілділік, мамандық таңдауы, кәсіби ұмтылыстар, интерсекцияналдылық, Қазақстан
Авторлық құқық (c) 2025 Дана Чутенева (Автор)
ҚАЗТЕСТ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ДИАГНОСТИКАЛЫҚ ТЕСТІЛЕУДІҢӨТКІЗІЛУ БАРЫСЫ МЕН ТӘЖІРИБЕСІ
Мақалада ҚАЗТЕСТ жүйесі аясында жүргізілетін диагностикалық тестілеудің мазмұны, құрылымы, өткізілу тәртібі мен практикалық маңызы жан-жақты қарастырылады. Диагностикалық тест – мемлекеттік қызметшілердің, ұлттық компаниялар мен холдинг қызметкерлерінің, білім беру мекемелері мамандарының және басқа да әлеуметтік топ өкілдерінің қазақ тілін меңгеру деңгейін объективті түрде анықтауға бағытталған құрал ретінде сипатталады. Бұл тестілеудің негізгі мақсаты – қатысушылардың тыңдалым, оқылым дағдылары бойынша тілдік деңгейін бағалау арқылы олардың қазақ тілін меңгерудегі нақты орнын айқындау, әрі қарайғы оқыту бағдарламаларын тиімді жоспарлау болып табылады. Мақалада тест мазмұнына қойылатын талаптар, тапсырмалар типтері, бағалау критерийлері, қолданылатын әдістемелік құралдар және тестілеуді ұйымдастыру тәртібі нақты мысалдармен түсіндіріледі. Сонымен қатар, ҚАЗТЕСТ жүйесінің даму кезеңдері, оны құқықтық-нормативтік тұрғыдан қамтамасыз ету жолдары, мемлекеттік тіл саясатын іске асырудағы орны және халықаралық тілдік тест жүйелерімен салыстырмалы талдауы берілген. Авторлар диагностикалық тестілеудің артықшылықтарын, атап айтқанда, тіл меңгерушінің қажеттіліктерін нақты анықтауға, оқыту әдістерін бейімдеуге және мемлекеттік тілдің қолдану аясын кеңейтуге қосатын үлесін атап көрсетеді. Зерттеу нәтижелері диагностикалық тестілеудің қазақ тілін оқыту мен бағалау жүйесіндегі тиімділігін дәлелдейді және оның мемлекеттік тіл саясатын қолдаудағы стратегиялық маңызын негіздейді.
ҚАЗТЕСТ, диагностикалық тестілеу, қазақ тілі, тілдік құзыреттілік, мемлекеттік тіл саясаты
Авторлық құқық (c) 2025 Ұлжан Садық, Асель Макыбаева, Нурбек Нуримбетов (Автор)