ПСИХОМЕТРИКА ЖӘНЕ ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ: БІЛІМ БЕРУДІ БАҒАЛАУДЫҢ ЖАҢА ПАРАДИГМАСЫ

Аңдатпа

Мақалада жасанды интеллектінің білім берудегі бағалау жүйелерін қалай өзгертетіні және осы өзгерістер психометриялық өлшеудің дәстүрлі негіздерін қайта қарауды неге талап ететіні талданады. Зерттеудің бастапқы мәселесі айқын: генеративті ИИ тест тапсырмаларын әзірлеуге, ашық жауаптарды автоматты бағалауға, бейімделмелі тестілеуге және мультимодальды бағалау орталарына жедел енгізіліп жатқанымен, бұл үдерістердің өлшеу логикасы мен психометриялық негіздемесі көбіне жеткілікті деңгейде айқындалмаған. Мақаланың мақсаты - қалыптасып келе жатқан осы ғылыми күн тәртібін тұжырымдамалық тұрғыдан сипаттау және ИИ-ді жай ғана қосымша техникалық құрал емес, конструктіні анықтаудан бастап нәтижелерді интерпретациялауға дейінгі бүкіл бағалау архитектурасын өзгертетін фактор ретінде көрсету. Мақала концептуалдық-аналитикалық сипатқа ие және үш негізгі бағыт төңірегінде құрылған: үлкен тілдік модельдер көмегімен тест тапсырмалары мен стимулдық материалдарды автоматты генерациялау; мәтіндік және графикалық ашық жауаптарды ИИ арқылы бағалау; сондай-ақ цифрлық ортадағы ИИ сауаттылығы мен басқа да күрделі құзыреттерді өлшеу. Талдау нәтижесінде ИИ мазмұнды ауқымды түрде генерациялау, мультимодальды тапсырмалар құрастыру, процессуалдық деректерді тіркеу және бағалау тиімділігін арттыру тұрғысынан зор мүмкіндік беретіні көрсетіледі. Алайда мұндай технологиялық артықшылықтардың өзі валидтілікке, әділдікке, интерпретациялануға және теориялық негізділікке автоматты түрде кепіл болмайды. Осыған байланысты мақалада ИИ бағалау үдерістерін кеңейтетін, бірақ психометриялық сараптама, валидация және адам бақылауы шешуші болып қалатын гибридті модель негізделеді. Сонымен бірге Evidence-Centered Design тәсілі өзіндік есепке сүйенетін декларативті бағалаудан ИИ-мен әрекеттесу жағдайындағы нақты мінез-құлықтық әрекеттерді бағалауға өтудің әдіснамалық негізі ретінде ұсынылады. Осылайша, мақала ИИ-делдалды бағалау әдіснамасының дамуына үлес қосып, технологиялық инновацияларды психометриялық қатаңдықпен ұштастырудың ғылыми негізделген бағытын ұсынады.