ПСИХОМЕТРИКАЛЫҚ ТҰРҒЫДАН ЖОҒАРЫ МӘРТЕБЕЛІ АҒЫЛШЫН ТІЛІ ТЕСТІНІҢ ВАЛИДТІЛІГІН ДӘЛЕЛДЕУ: ҚАЗАҚСТАННЫҢ ҰЛТТЫҚ БІРЫҢҒАЙ ТЕСТІЛЕУІН РАШ МОДЕЛ
DOI:
https://doi.org/10.63597/UTO3105-4161.2026.5.1.002Кілт сөздер:
Ұлттық бірыңғай тестілеу, ағылшын тілін бағалау, конструкттық валидтілік, Раш моделіАңдатпа
Ұлттық бірыңғай тестілеу (ҰБТ) жоғары оқу орындарына түсу үшін маңызды рөл атқаратын жоғары мәртебелі емтихан болып табылады. Жоғары мәртебелі тестілеуде нәтижелерді түсіндіруді негіздеу үшін психометрикалық дәлелдемелер қажет, алайда ҰБТ-ның психометрикалық қасиеттері әлі де жеткіліксіз зерттелген. Зерттеу ҰБТ-ның ағылшын тілі бөлімін психометрикалық тұрғыдан талдауға бағытталған, оның ішінде сенімділік, конструкттық валидтілік, тапсырмалардың қиындығы мен дискриминативтілік индекстері, сондай-ақ тестің оқу бағдарламасына және CEFR деңгейлеріне сәйкестігі қарастырылады. Бұл зерттеу тестің тілді меңгерудің нақты деңгейін қаншалықты өлшейтінін зерттейді. Ағылшын тілін таңдаған 10–11 сынып оқушылары арасында (n = 212) пилоттық сандық зерттеу жүргізілді. Классикалық тест теориясы (CTT) аясында дискриминативтілік индекстері есептелсе, сенімділік, сәйкестік статистикасы мен тапсырмалардың бағытталғандығы Раш моделінің көмегімен зерттелді. 10-шы және 11-ші сынып нәтижелерін салыстыру үшін тапсырмалардың дифференциалдық қызмет етуі (DIF) қолданылды. Психометрикалық нәтижелер ҰБТ-ның ағылшын тілі компонентінің жоғары ішкі сәйкестігін көрсетті (Кронбах α = .879; ω = .898). Тапсырмалардың көпшілігі қолайлы өлшеу көрсеткіштерін көрсетті (адам сенімділігі = .836; тапсырма сенімділігі = .972). Дегенмен, грамматика және оқу бөлімдерінде бірнеше тапсырма салыстырмалы түрде жеңіл болып шықты. Мұғалімдер сауалнамасы өнімді дағдылардың жеткіліксіз бағаланатынын және рецептивті дағдылардың айтарлықтай басым екенін көрсетті (M = 4.50). ҰБТ-ның ағылшын тілі бөлімі сенімділік пен құрылымдық тұрақтылық тұрғысынан жалпы қолайлы деңгейді көрсетеді. Алайда, коммуникативтік құзыреттілік пен өнімді дағдылардың шектеулі түрде ұсынылғаны байқалады. Сондықтан нәтижелер ҰБТ балдарын IELTS сияқты стандартталған тестілермен және CEFR деңгейлерімен сәйкестендіру қажеттілігін көрсетеді.
All site content, except where otherwise noted, is licensed under a